Een lidcactus verzorging draait om één inzicht: dit is geen woestijncactus. De lidcactus (Schlumbergera) groeit van nature als epifyt in de Braziliaanse regenwouden, hoog op boomtakken in de schaduw van het bladerdek. Hij wil dus regelmatig water, halfschaduw en luchtige grond, geen droge vensterbank in de volle zon. En bloeien doet hij pas na een koele, donkere rustperiode van zes tot acht weken.
Krijg je jaar na jaar wel nieuwe leden maar geen bloemen, dan zit het bijna altijd in die rustperiode of in de temperatuur. Hieronder lees je waar de plant vandaan komt, welke plek hij binnen wil, hoeveel water hij per seizoen nodig heeft, hoe je de bloei op gang brengt, wat knopval veroorzaakt en hoe je hem verpot en stekt.
Waarom is een lidcactus anders dan een gewone cactus?
De naam zet mensen op het verkeerde been. Een lidcactus is wel een cactus, maar geen woestijnplant. In het regenwoud groeit hij in de vorken van bomen, in een dun laagje bladafval en mos. Zijn wortels zitten daar nooit in zware, natte aarde en drogen na een bui vrij snel weer op.
Die herkomst verklaart alle verzorgingsregels. Omdat de wortels aan lucht gewend zijn, rotten ze snel weg in gewone potgrond die water vasthoudt. Omdat hij onder een bladerdek staat, verbrandt hij in felle middagzon. En omdat het in een regenwoud vrijwel nooit kurkdroog is, verschrompelt hij als je hem wekenlang laat staan zoals een schijfcactus.
De platte, geschakelde delen die je voor bladeren aanziet, zijn stengelsegmenten. Ze slaan wat vocht op, maar veel minder dan het dikke blad van een vetplant. Daarom reageert een lidcactus sneller op droogte dan bijvoorbeeld een Echeveria.
Behandel hem dus als een kamerplant met een lichte cactusinslag. De Royal Horticultural Society rekent Schlumbergera dan ook bij de epifyten, niet bij de woestijncactussen. Hoe het bij die woestijnsoorten wel werkt, lees je in ons artikel over een cactus laten bloeien.
De juiste standplaats binnen
Geef je lidcactus veel licht, maar geen felle middagzon. Een oost- of westraam is ideaal, of een plek een meter van het zuidraam. In directe zomerzon krijgen de segmenten rode of bleke plekken, en dat is verbranding die niet meer wegtrekt.
Te donker werkt ook niet. Achterin de kamer maakt de plant wel nieuwe leden, maar die blijven dun en slap en er komen zelden knoppen. Licht is de brandstof voor bloei.
De temperatuur mag in het groeiseizoen tussen achttien en tweeëntwintig graden liggen. Boven de verwarming gaat het mis: de lucht is daar droog en de temperatuur schommelt elke keer dat de cv aanslaat. Die schommeling is precies waar een lidcactus knoppen van laat vallen.
Draai de plant tijdens de groei af en toe een kwartslag, zodat alle kanten licht krijgen. Zodra er knoppen zitten stop je daarmee, want vanaf dat moment wil hij een vaste oriëntatie.
Weet je niet zeker welke plant bij jouw plek past?Doe de quiz en vind in 2 minuten jouw groene match.Water geven en luchtvochtigheid
In het groeiseizoen, grofweg van maart tot september, geef je water zodra de bovenste twee centimeter grond droog aanvoelt. In de praktijk komt dat neer op ongeveer één keer per week. Giet door tot er water uit de bodem loopt en gooi de schotel na tien minuten leeg, zodat de wortels niet in een plas blijven staan.
Tijdens de rustperiode in het najaar halveer je dat. Je geeft dan net genoeg om te voorkomen dat de segmenten inschrompelen, ongeveer één keer per twee tot drie weken. Zodra de knoppen zichtbaar zijn, ga je weer terug naar het normale ritme, want een droogtestoot tijdens de knopvorming kost je de bloei.
Uitdroging herken je aan slappe, gerimpelde segmenten die wat dof worden. Die veren na een goede gietbeurt binnen een dag weer op. Te nat ziet er anders uit: glazige, doorschijnende of geelbruine leden, vaak onderaan bij de stambasis, en een plant die scheef gaat hangen. Dat herstelt niet vanzelf en vraagt ingrijpen.
Luchtvochtigheid mag omhoog: zestig procent is prettiger dan de veertig procent van een woonkamer in de winter. Zet hem op een schaal met natte kiezels, maar nevel niet als er knoppen of bloemen op zitten, want die gaan dan vlekken.
Zo krijg je een lidcactus aan het bloeien
Bloei is bij Schlumbergera geen kwestie van voeding, maar van licht en temperatuur. De plant reageert op korter wordende dagen en op koelte. Boots je dat na, dan komt de bloei meestal vanzelf.
Begin zes tot acht weken voor het moment waarop je bloemen wilt zien. Voor bloei rond de kerst start je dus begin oktober. Dit is het schema dat werkt:
- Zet de plant in een ruimte van twaalf tot vijftien graden. Een onverwarmde slaapkamer, logeerkamer of koele gang is prima.
- Zorg voor minstens twaalf tot veertien uur volledige duisternis per etmaal. Ook een lamp die 's avonds aangaat telt mee, dus zet hem niet in een ruimte waar je nog leest.
- Geef nog maar eens per twee tot drie weken een beetje water en stop volledig met bemesten.
- Zodra je kleine roze knopjes aan de uiteinden ziet, na ongeveer zes weken, zet je hem terug op zijn vaste plek in de kamer.
- Hervat vanaf dan het normale watergeefritme en laat de plant verder met rust staan.
Verplaats hem daarna niet meer. Een lidcactus richt zijn knoppen op de lichtbron en laat ze bij elke draai of verhuizing vallen. Zet hem dus meteen op de definitieve plek.
Voeding geef je alleen in het groeiseizoen: tussen maart en augustus elke twee weken een halve dosis vloeibare kamerplantenmest. Meer is niet beter, want veel stikstof geeft juist groene leden en weinig knoppen.
Knoppen die afvallen
Knopval is de meest gestelde vraag over deze plant. Bijna altijd gaat het om een verandering in de omstandigheden, niet om een ziekte. De tabel hieronder helpt je de oorzaak terugvinden.
| Wat je ziet | Waarschijnlijke oorzaak | Wat je doet |
|---|---|---|
| Knoppen vallen kort na aankoop of na verhuizen | Verandering van lichtrichting en klimaat | Plant niet meer verplaatsen en niet draaien tot na de bloei |
| Knoppen verdrogen en vallen droog af | Te weinig water tijdens de knopvorming | Weer wekelijks gieten zodra knoppen zichtbaar zijn |
| Knoppen worden zacht en vallen met een natte steel | Te veel water of een volle schotel | Laten uitdrogen tot de bovenlaag droog is, schotel leeggooien |
| Knopval bij een plant vlak bij een deur of raam | Tocht en koude luchtstromen | Verplaats naar een luwe plek voor de knoppen groot zijn |
| Knopval bij een plant boven de radiator | Grote temperatuurwisselingen en droge lucht | Zet hem op een koelere, stabielere plek |
Een paar knoppen verliezen is niet dramatisch; een plant met tientallen knoppen bloeit dan nog prima. Valt alles in één keer af, kijk dan naar wat er die week veranderde. Over een gelijkmatige bloei aan de hele plant lees je meer in ons artikel over lidcactus bloeien aan beide kanten.
Verpotten, snoeien en stekken
Verpot eens per twee tot drie jaar, het liefst in het late voorjaar als de bloei voorbij is. Kies een brede, ondiepe pot: de wortels blijven vlak en een hoge pot houdt onderin te lang water vast.
Gebruik luchtige grond. Een mengsel van cactusgrond met een derde deel perliet of fijne boomschors werkt goed, omdat water er snel doorheen zakt en er lucht bij de wortels blijft. Gewone potgrond alleen is te compact. Zorg altijd voor een gat in de bodem van de pot.
Snoeien hoeft nauwelijks. Wil je hem voller maken, draai dan na de bloei een of twee segmenten van de uiteinden af. Op die plek maakt de plant meestal twee nieuwe scheuten, dus je krijgt er vorm en later meer bloemen voor terug.
Die afgedraaide leden zijn meteen je stekmateriaal. Zo pak je het aan:
- Draai een stukje van twee tot drie leden af bij een geleding, niet met een schaar maar met een lichte draai.
- Laat het stek twee tot drie dagen op een droge plek liggen, zodat de wond dichtkurkt en niet gaat rotten.
- Steek het onderste lid ongeveer een centimeter diep in licht vochtige cactusgrond.
- Zet de pot licht en warm, zonder directe zon, en geef pas water als er weerstand komt bij een zacht trekje, meestal na drie tot vier weken.
Een gestekte lidcactus bloeit meestal pas in het tweede of derde jaar. Zet drie tot vijf stekken samen in één pot voor een vollere plant. Meer basis vind je in ons overzicht over kamerplanten verzorgen.
Veelgestelde vragen over lidcactus verzorging
Waarom bloeit mijn lidcactus niet?
Meestal omdat hij geen echte rustperiode heeft gehad. Een lidcactus zet pas knoppen na zes tot acht weken bij twaalf tot vijftien graden, met minstens twaalf uur donker per etmaal en weinig water. Staat hij het hele jaar warm in een verlichte kamer, dan blijft die prikkel uit. Ook te weinig licht en te veel stikstofrijke mest remmen de bloei.
Hoe vaak moet je een lidcactus water geven?
In het groeiseizoen ongeveer één keer per week, zodra de bovenste twee centimeter grond droog aanvoelt. Tijdens de rustperiode in het najaar is één keer per twee tot drie weken genoeg. Voel altijd eerst met je vinger, want licht, pot en temperatuur bepalen mee hoe snel de grond opdroogt.
Waarom worden de leden van mijn lidcactus slap?
Slappe, gerimpelde en doffe leden wijzen op te droog: geef een flinke gietbeurt en kijk of de plant binnen een dag opveert. Zijn de leden juist glazig, zacht of geelbruin aan de basis, dan is het te nat en is er kans op wortelrot. Neem de plant dan uit de pot en snijd zwarte wortels weg.
Hoe stek je een lidcactus?
Draai na de bloei een stukje van twee tot drie leden af bij een geleding. Laat het twee tot drie dagen drogen zodat de wond dichtkurkt, en steek het onderste lid daarna een centimeter diep in licht vochtige cactusgrond. Zet de pot licht en warm zonder directe zon en geef pas water als het stek wortels heeft gemaakt.
Samengevat: geef je lidcactus veel licht zonder felle zon, giet in de zomer wekelijks en in het najaar veel minder, en plan elk jaar een koele, donkere rustperiode van zes tot acht weken in. Verplaats hem daarna niet meer en je krijgt in de winter een plant vol bloemen. Gaat het een keer mis, kijk dan eerst naar water en temperatuur voordat je aan ziektes denkt. Bij Pureplant komen de planten rechtstreeks vanuit de kas, gaan ze in verpakking op maat de deur uit, is de verzending gratis en heb je je bestelling meestal binnen 1 tot 3 werkdagen in huis.
Bekijk het assortiment cactussen als kamerplant en ontdek welke soorten passen bij jouw licht en jouw huis.
Meer inspiratie voor plantenverzorging? Volg Pureplant op Instagram voor praktische tips, planteninspiratie en handige weetjes.
